Η πληγή της διαιτησίας

pegasus_LARGE_t_1041_98204503_type12438

«Όποιος ελέγχει την ΕΠΟ ελέγχει και τη διαιτησία». Η ρήση αυτή αποτυπώνει με τον καλύτερο τρόπο τις σχέσεις εξουσίας, με βάση την υπάρχουσα δομή του ελληνικού ποδοσφαίρου.

Ανέκαθεν ο έλεγχος της διαιτησίας, του πιο νευραλγικού κομματιού του αθλήματος, αποτελούσε «μήλον της έριδος» και οι ευνοϊκές διαιτητικές αποφάσεις επίδειξη ισχύος για τους παράγοντες.

Σημείο – τομή στην «ύστερη νεοτερικότητα» της ποδοσφαιρικής μας ιστορίας αποτελούν οι εκλογές της Αλεξανδρούπολης το 1997, οι οποίες διεξήχθησαν μέσα σε κλίμα έντονου παρασκηνίου και καταγγελιών για χρηματισμό. Από αυτές προέκυψε η τότε διοίκηση της ΕΠΟ, η οποία όπως έχει εγγραφεί στη συλλογική μνήμη αλλά και όπως έχει περιγραφεί από τον πρώην διαιτητή Δημήτρη Ποντίκη (βλ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 26/10/2008) και όχι μόνο, ελεγχόταν από το εξωθεσμικό κέντρο που ονομάστηκε «παράγκα».

Το 2001 η σφοδρή σύγκρουση του τότε υφυπουργού Αθλητισμού Γιώργου Φλωρίδη με την ΕΠΟ και τον πρόεδρο της ΕΠΑΕ Βίκτωρα Μητρόπουλο έληξε με την αποχώρηση των δύο προσώπων από το ποδοσφαιρικό προσκήνιο και από τις θεσμικές θέσεις που κατείχαν.

Η κατάληξη αυτής τη σύγκρουσης ανέδειξε στην προεδρία της ΕΠΟ τον Βασίλη Γκαγκάτση στον οποίον οφείλεται η δομή και η λειτουργία που έχει έως και σήμερα η διαιτησία.

Από το 2001 έως το 2008 συνέβησαν τα ακολούθα:

α) Η σύνθεση της Κεντρικής Επιτροπής Διαιτησίας (ΚΕΔ) οριζόταν από το ΔΣ της ΕΠΟ το οποίο επικύρωνε τις επιλογές προσώπων που έκανε ο πανίσχυρος πρόεδρος της ΕΠΟ.

β) Η θεσμική επιρροή και παρουσία εκπροσώπων του επαγγελματικού ποδοσφαίρου στην ΚΕΔ εκμηδενίστηκε.

γ) Οι αρμοδιότητες της Ομοσπονδίας Διαιτητών Ποδοσφαιρού Ελλάδας καταργήθηκαν και οι διαιτητές από μέλη των συνδέσμων – μελών της ΟΔΠΕ εντάχθηκαν στις ποδοσφαιρικές ενώσεις που είναι μέλη της ΕΠΟ.

δ) Η πολιτεία με το νόμο Ορφανού το 2006 πρόσφερε το περιβόητο «αυτοδιοίκητο» στην ΕΠΟ και περιόρισε στο ελάχιστο τη δυνατότητα δικής της παρέμβασης.

ε) Η δημόσια κλήρωση διαιτητών στους αγώνες, αντικαταστάθηκε από τους ορισμούς διαιτητών.

στ) Τα μέλη της ΚΕΔ αξιολογούσαν, όριζαν και έλεγχαν πειθαρχικά τους διαιτητές. Δεν υπήρχαν δηλαδή διαφορετικά και ανεξάρτητα όργανα. Όλες οι εξουσίες ήταν συγκεντρωμένες και ασκούνταν από τα ίδια πρόσωπα.

Όλα τα παραπάνω μετέτρεψαν σταδιακά τη διοίκηση της διαιτησίας σε ένα κλειστό κλαμπ, στο οποίο είχε πρόσβαση και έλεγχο ο εκάστοτε πρόεδρος της ΕΠΟ και ίσως κάποιοι στενοί συνεργάτες του.

Τα δε μέλη της ΚΕΔ γνώριζαν ότι η παρουσία τους στην επιτροπή εξαρτιόταν από τις καλές σχέσεις με τον πρόεδρο της ΕΠΟ.

Οι αδιόρατες διαδικασίες, οι κρυφές αποφάσεις και η έλλειψη στοιχειώδους ενημέρωσης προς τα μέλη του ΔΣ της ΕΠΟ και τις ΠΑΕ της Σούπερλιγκ, που συντηρούν οικονομικά της διαιτησία, είναι το εφεύρημα προκειμένου οι άνθρωποι που αποφασίζουν να παραμένουν ανεξέλεγκτοι και παράλληλα να παρακάμπτουν κάθε αντικειμενική και φανερή διαδικασία αξιολόγησης.

Ως χαρακτηριστικά γνωρίσματα αυτού του μοντέλου μπορούν να αναφερθούν τα εξής:

α) Κανείς δεν γνωρίζει τα κριτήρια ορισμού διαιτητών και παρατηρητών.

β) Κανείς δεν γνωρίζει τη βαθμολογία των διαιτητών.

γ) Κανείς δεν γνωρίζει και ουδείς ενημερώνεται σχετικά με την ετήσια απόδοση των διαιτητών.

δ) Κανείς δεν γνωρίζει τα κριτήρια βάση των οποίων οι διαιτητές ανεβαίνουν κατηγορία ή βγαίνουν από τον πίνακα.

ε) Κανείς δεν γνωρίζει πότε και για πόσο τιμωρούνται οι διαιτητές.

στ) Αποφάσεις που αφορούν τη διαιτησία δεν συζητούνται στα ΔΣ της ΕΠΟ και παρουσιάζονται ως προειλημμένες.

η) Αιφνιδιαστικές αντικαταστάσεις μελών της ΚΕΔ γίνονται χωρίς να έχει περατωθεί ο χρόνος θητείας τους ή/και χωρίς να υπάρχει επίκληση «ιδιαιτέρως σοβαρού λόγου».

Οι επαναλαμβανόμενες κακές διαιτησίες που δημιουργούν αντιδράσεις και αισθήματα αποστροφής στους φιλάθλους θα μπορούσαν να θεωρηθούν αποτέλεσμα θεσμικών εκτροπών, αδιόρατων διαδικασιών και καταγγελιών, υπό την έννοια ότι οι διαιτητές είναι φυσικό να επηρεάζονται σε μικρό ή μεγάλο βαθμό από τη φιλοσοφία με την οποία λειτουργεί το θεσμικό περιβάλλον στο οποίο εντάσσονται.

Από τον Δεκέμβριο του 2012, βρίσκεται σε εξέλιξη έρευνα της Δικαιοσύνης για τον τρόπο καταρτισμού των πινάκων τον Αύγουστο του 2012. Με αφορμή τις ζυμώσεις που αφορούσαν την προεκλογική περίοδο ενόψει των αρχαιρεσιών της ΕΠΟ τον Οκτώβριο του ίδιου έτους, η διαιτησία χρησιμοποιήθηκε ως μοχλός πίεσης, μέσο επιρροής και ψηφοθηρίας, με αποτέλεσμα να εισέλθει σε μία θεσμικά ανώμαλη περίοδο.

Το καλοκαίρι του 2014 αποφασίστηκε η πρόσληψη του Βρετανού Χιου Ντάλας, που ήταν μια κίνηση η οποία αρχικά στοχεύει στο να αμβλυνθούν οι αντιδράσεις και η καχυποψία προς την ΕΠΟ και τα όργανά της.

Όμως όσο οι παθογένειες και οι εγγενείς αδυναμίες παραμένουν, τόσο αυξάνεται η γενική εικόνα αναξιοπιστίας.